Swarzędzkie Krzesło

Przed wejściem do zabytkowego Salonu Meblowego Stolarzy Swarzędzkich stoi coś, czego się nie spodziewasz – krzesło wielkości dwupiętrowego budynku. 4,6 metra wysokości, masywna konstrukcja z drewna, która od prawie trzech dekad jest wizytówką miasta znanego z rzemiosła meblarskiego. To właśnie od tego giganta zaczyna się Swarzędzki Szlak Meblowy, a samo krzesło XL stało się punktem orientacyjnym dla mieszkańców i turystów.

Nie trzeba kupować biletu ani rezerwować terminu – krzesło stoi przy ulicy Wrzesińskiej 45, dostępne o każdej porze dnia. Można przy nim zrobić zdjęcie, usiąść na ławce obok i zastanowić się, jak wiele pokoleń swarzędzkich stolarzy musiało udowodnić swoją wartość, żeby małe miasto pod Poznaniem zyskało taką renomę w branży meblarskiej.

Historia gigantycznego krzesła w Swarzędzu

W 1995 roku miejscowy cech postanowił w nietypowy sposób promować swarzędzkie meble. Stolarz Stefan Gajewski wykonał z sosny pierwsze wielkie krzesło, które stanęło przed historycznym pawilonem meblowym. Pomysł był prosty – jeśli swarzędzkie krzesła słyną z jakości, niech jedno z nich będzie tak duże, że nikt nie przejdzie obok obojętnie.

Drewno jednak nie lubi polskiego klimatu, zwłaszcza gdy mebel stoi na zewnątrz przez cały rok. Po kilku latach sosnowa konstrukcja wymagała wymiany. Zadanie powierzono Grzegorzowi Zarembie, który stworzył nowe krzesło – tym razem bardziej odporne na deszcz, śnieg i mróz. To właśnie jego dzieło możemy podziwiać dziś. Wymiary robią wrażenie: przy szerokości 1,65 metra i wysokości przekraczającej cztery i pół metra, krzesło waży kilkaset kilogramów.

W 1934 roku pierwsze Swarzędzkie Targi Meblowe zwiedziło ponad 6600 osób, a wydarzenie opisywała prasa w całej Polsce. To właśnie dzięki tym targom lokalni rzemieślnicy przetrwali lata kryzysu gospodarczego.

Swarzędzkie tradycje stolarskie – dlaczego akurat krzesło

Swarzędz żyje meblarstwem od XIX wieku. Małe warsztaty przekształcały się w manufaktury, a potem w fabryki znane w całym kraju. W okresie międzywojennym Antoni Tabaka prowadził tutaj najnowocześniejszy zakład meblarski w Polsce – Specjalną Fabrykę Krzeseł i Stołów. Krzesła, stoły, szafy – wszystko powstawało w rękach miejscowych stolarzy i tapicerów.

Dziś w Swarzędzu wciąż działa kilkanaście zakładów rzemieślniczych. Nie są to wielkie fabryki, raczej rodzinne firmy kontynuujące tradycję. Krzesło XL przypomina, że to właśnie krzesła przez dziesięciolecia były wizytówką miasta – lekkie, wytrzymałe, dopracowane w każdym detalu.

Co zobaczyć w okolicy Swarzędzkiego Krzesła

Samo krzesło to zaledwie początek. Tuż obok znajduje się Salon Meblowy Stolarzy Swarzędzkich – zabytkowy pawilon z lat 30. XX wieku, w którym współcześni producenci wystawiają swoje meble. Można zajrzeć do środka i sprawdzić, jak wygląda oferta lokalnych warsztatów. Wstęp jest bezpłatny.

Od krzesła XL startuje Swarzędzki Szlak Meblowy – trasa długości 1,2 kilometra, którą można przejść w godzinę, może nieco dłużej, jeśli chce się wszystkiego dokładnie przyjrzeć. Po drodze czekają:

• Dom Antoniego Tabaki przy ulicy Wrzesińskiej 7 – kamienica legendarnego przedsiębiorcy, który zbudował imperium meblowe
• Dawna siedziba Specjalnej Fabryki Krzeseł i Stołów Tabaki
• Swarzędzkie Centrum Historii i Sztuki z interaktywną ekspozycją o lokalnym rzemiośle
• Figura św. Józefa – patrona stolarzy i tapicerów, wykonana przez swarzędzką artystkę Ewę Wanat
• Meble plenerowe rozsiane po mieście – regały na kwiaty, ławki, wieszaki

W Swarzędzkim Centrum Historii i Sztuki można zbudować wirtualne krzesło i pospacerować po dawnym mieście w multimedialnej wersji. Dla dzieci przygotowano interaktywne atrakcje, w tym symulator gaszenia pożaru. Wstęp do centrum jest bezpłatny.

Swarzędzki Szlak Meblowy – zwiedzanie z przewodnikiem czy samodzielnie

Szlak można przejść na własną rękę – wystarczy smartfon i mapa dostępna na stronie muzeum. Tablice informacyjne przy każdym przystanku opowiadają historię danego miejsca. Całość zajmuje około 45 minut do godziny, w zależności od tempa i liczby postojów na zdjęcia.

Raz w miesiącu organizowane są wycieczki z przewodnikiem. To bardziej rozbudowana wersja – oprócz zwiedzania szlaku można zajrzeć do czynnego zakładu stolarskiego lub tapicerskiego i zobaczyć, jak powstają meble. Rzemieślnicy pokazują warsztat, narzędzia, tłumaczą techniki obróbki drewna. Takie wizyty odbywają się wyłącznie w ramach wycieczek grupowych, więc warto śledzić kalendarz wydarzeń na stronie Swarzędzkiego Centrum Historii i Sztuki.

Pierwsze wielkie krzesło wykonał z sosny Stefan Gajewski. Gdy drewno zaczęło niszczyć się pod wpływem warunków atmosferycznych, Grzegorz Zaremba stworzył nową, bardziej odporną konstrukcję.

Dla kogo jest Swarzędzkie Krzesło i szlak meblowy

Krzesło XL to przede wszystkim dobry punkt wyjścia do spaceru po Swarzędzu dla osób ciekawych lokalnej historii. Rodziny z dziećmi docenią krótką trasę i interaktywne atrakcje w centrum. Dzieci uwielbiają wielkie obiekty – krzesło, które jest wyższe niż autobus, robi wrażenie nawet na nastolatku przyzwyczajonym do wirtualnych atrakcji.

Miłośnicy rzemiosła znajdą tutaj coś więcej – możliwość zobaczenia, jak tradycyjne techniki stolarskie funkcjonują w XXI wieku. Zakłady działające przy Cechu Stolarzy Swarzędzkich to nie muzea, tylko prawdziwe firmy produkujące meble na zamówienie. Niektóre istnieją od pokoleń, przekazując wiedzę z ojca na syna.

Szlak nie wymaga specjalnego przygotowania fizycznego – trasa jest płaska, asfaltowa, przystosowana dla wózków dziecięcych i osób starszych. Można ją przejść w każdej porze roku, choć wiosną i latem widok jest przyjemniejszy.

Praktyczne informacje – jak dotrzeć i ile czasu zarezerwować

Lokalizacja: Krzesło XL stoi przy ulicy Wrzesińskiej 45 w Swarzędzu, przed budynkiem Salonu Meblowego Stolarzy Swarzędzkich. To około 10 kilometrów na wschód od centrum Poznania.

Dojazd: Najwygodniej dojechać samochodem – przy szlaku są miejsca parkingowe. Z Poznania można też skorzystać z komunikacji miejskiej – autobusy linii 333, 343 i inne kursują regularnie w kierunku Swarzędza. Przystanek znajduje się kilka minut spacerem od krzesła.

Cena: Wstęp do Krzesła XL i całego Swarzędzkiego Szlaku Meblowego jest bezpłatny. Nie trzeba kupować biletów ani rezerwować miejsca. Wstęp do Swarzędzkiego Centrum Historii i Sztuki również jest darmowy.

Czas zwiedzania: Samo krzesło to kilka minut na zdjęcia i obejrzenie z bliska. Jeśli chcesz przejść cały szlak meblowy, zarezerwuj godzinę do półtorej. Z wizytą w centrum i dłuższym postojem w salonie meblowym można spokojnie spędzić 2-3 godziny.

Godziny otwarcia: Krzesło dostępne całą dobę. Swarzędzkie Centrum Historii i Sztuki ma zmienne godziny otwarcia – najlepiej sprawdzić aktualne informacje na stronie muzeum przed wizytą.

Co jeszcze warto zobaczyć w Swarzędzu: Jeśli zostanie czas, można zajrzeć do Muzeum Pszczelarstwa, wybrać się na spacer nad Jezioro Swarzędzkie lub odwiedzić Dolinę Cybiny. W mieście są też ciekawe place zabaw dla dzieci.

Swarzędzkie Krzesło to dowód na to, że małe miasta potrafią w kreatywny sposób pokazać swoją tożsamość. Zamiast kolejnego pomnika czy fontanny – gigantyczny mebel, który od prawie 30 lat przypomina o tradycji i dumie lokalnych rzemieślników.