Muzeum Początków Państwa Polskiego Gniezno

W Gnieźnie, pierwszej stolicy Polski, stoi muzeum, które opowiada historię narodzin państwa polskiego. Muzeum Początków Państwa Polskiego to miejsce, gdzie wczesnośredniowieczne artefakty spotykają się z nowoczesną formą prezentacji. Dla rodzin z dziećmi to szansa, by zobaczyć jak wyglądało życie w czasach Mieszka I i Bolesława Chrobrego, bez nudy typowej dla tradycyjnych ekspozycji. Zbiory liczą około 20 tysięcy zabytków, a zwiedzanie zabiera półtorej do dwóch godzin.

Historia muzeum i jego lokalizacja przy Szlaku Piastowskim

Wszystko zaczęło się od wykopalisk archeologicznych prowadzonych w Gnieźnie od 1948 roku. Badacze szukali śladów pierwszej stolicy Polski i znaleźli tyle materiału, że trzeba było stworzyć miejsce do jego przechowywania i pokazywania. W 1956 roku powstał Gnieźnieński Oddział Muzeum Archeologicznego w Poznaniu, a w 1973 roku muzeum uzyskało samodzielność.

Obecny gmach przy ulicy Kostrzewskiego otwarto w marcu 1983 roku. Budynek wraz z przyległą szkołą i salą widowiskową tworzy architektoniczny pomnik Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Muzeum leży przy drodze krajowej DK15, łatwo do niego dojechać zjeżdżając z trasy S5 na węźle Gniezno-Południe. To ważny punkt na Szlaku Piastowskim, więc często trafia się tu podczas zwiedzania innych miejsc związanych z początkami Polski.

Co konkretnie zobaczysz w muzeum

Muzeum ma wystawę główną oraz pięć wystaw stałych. Największą atrakcją jest godzinny spektakl audiowizualny, który przenosi widzów w czasy Polski Piastów. Wykorzystuje nowoczesne techniki, by pokazać zabytki odkryte podczas wykopalisk, makiety i rekonstrukcje najważniejszych dzieł sztuki z tamtej epoki. Można zobaczyć kopie regaliów Kazimierza Wielkiego, słynnego Szczerbca – miecza koronacyjnego, czy włóczni świętego Maurycego.

Wystawa „Piastów malowane dzieje” prezentuje obrazy XIX-wiecznych malarzy przedstawiające postacie i wydarzenia z historii dynastii piastowskiej – od samych początków aż po ostatniego Piasta na polskim tronie. To ciekawa perspektywa, bo pokazuje jak romantycy wyobrażali sobie średniowiecze.

Ekspozycja „Gniezno. Stąd do przeszłości” ma nietypową formułę – zaczyna się od czasów najnowszych i cofa w głąb historii miasta. Dla dzieci to świetny sposób na zrozumienie, jak zmieniało się to miejsce przez wieki.

Muzeum posiada jedną z większych w Polsce kolekcji gotyckich i renesansowych kafli piecowych – to najcenniejsza część zbiorów. Kafle pochodzą z okresu od XV do XIX wieku i pokazują, jak wyglądały piece w zamożnych domach.

Wystawy o wierzeniach i kulturze słowiańskiej

Wystawa „Religie Słowian. Pogaństwo i chrześcijaństwo we wczesnośredniowiecznej Polsce” to podróż przez świat wierzeń naszych przodków. Bogowie, legendy, magia – wszystko to co fascynuje zwłaszcza młodszych zwiedzających. Pokazuje moment przełomowy, gdy pogańska Polska przyjmowała chrześcijaństwo.

Ekspozycja „Motywy słowiańskie w sztuce” opowiada o kulturze słowiańskiej widzianej okiem artystów różnych epok. To ciekawy komentarz do tego, jak kolejne pokolenia interpretowały dziedzictwo Słowian.

„Sztuka romańska w Polsce” prezentuje kilkanaście najważniejszych przykładów romańskich detali architektonicznych z całej Polski. To kawałki rzeczywistych budowli, które przetrwały wieki – kapitele, portale, fragmenty kolumn.

Początki Litwy – nietypowa wystawa w polskim muzeum

Ekspozycja „Początki Litwy” to ponad 500 zabytków ze zbiorów Litewskiego Muzeum Narodowego oraz Państwowego Rezerwatu Kulturowego w Kiernowie. Przybliża historię Litwy od różnorodności plemion, przez wczesnośredniowieczne wojny i krucjaty, aż po narodziny państwa. Pokazano praktyki pogrzebowe, wojskowość oraz kulturę materialną zwykłych mieszkańców i elit.

To dobry kontekst dla zrozumienia, jak powstawały państwa w tej części Europy i jakie były relacje między Polską a Litwą w średniowieczu.

Dla kogo jest to muzeum

Muzeum sprawdzi się przede wszystkim dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym, które chcą zobaczyć coś więcej niż zdjęcia w podręczniku do historii. Spektakl audiowizualny i nowoczesna forma prezentacji sprawiają, że to nie jest nudne przeglądanie gablot. Dzieci mogą skorzystać z mobilnego przewodnika – wystarczy zeskanować kod przy wystawie, by wyświetliły się informacje na dany temat. Przewodnik dostępny jest też po angielsku.

Miłośnicy historii znajdą tu prawdziwe skarby – wczesnośredniowieczne zabytki archeologiczne, które dokumentują początki państwa polskiego. Zbiory historyczne i sztuki uzupełniają obraz epoki.

Muzeum organizuje wystawy czasowe, zazwyczaj także związane z początkami państwa lub historią regionu. Warto sprawdzić przed wizytą, co aktualnie można zobaczyć poza stałymi ekspozycjami.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Muzeum czynne jest codziennie oprócz poniedziałków, w godzinach 9:00-16:00. Sprzedaż biletów kończy się na kwadrans przed zamknięciem ekspozycji, więc lepiej nie zostawiać wizyty na ostatnią chwilę.

Ceny biletów:

• Bilet normalny: 20 zł
• Bilet ulgowy: 16 zł
• Bilet rodzinny: 60 zł
• Bilet grupowy: 14 zł za osobę
• Zwiedzanie z przewodnikiem: 130 zł dla grupy do 30 osób, 190 zł dla grupy powyżej 30 osób

Niedziela to dzień bezpłatnego zwiedzania – warto to wykorzystać, choć trzeba liczyć się z większą liczbą zwiedzających.

Muzeum znajduje się przy ulicy Kostrzewskiego 1 w Gnieźnie, około 50 km na północny wschód od Poznania. Naprzeciwko budynku jest bezpłatny parking dla samochodów osobowych, a parking dla autobusów przy ulicy Piotrowskiego (500 metrów od muzeum). Można też dojechać Gnieźnieńskim Rowerem Miejskim – stacja jest bezpośrednio przed wejściem.

Na zwiedzanie warto zarezerwować około 1,5-2 godzin. Jeśli planujecie obejrzeć spektakl audiowizualny (trwa godzinę), doliczyć trzeba dodatkowy czas na pozostałe wystawy.